(مهر 1389) يادي از پدر علم روباتيك ايران

(روزنامه شرق، 26 تير 1389، نوشته‌ي زهره باجلان)

پيكر "كارو لوكس" استاد دانشكده فني دانشگاه تهران و از مهم‌ترين استادان علم روباتيك در ايران كه روز جمعه 18 تير 1389 در 61 سالگي در تهران از دنيا رفته بود، روز دوشنبه گذشته، 21 تير به خاك سپرده شد.

آقاي لوكس در سال 1328 در خانواده‌اي ارمني در اصفهان به دنيا آمد و در سال 1351 كارشناسي ارشد برق را از دانشگاه تهران گرفت. وي تحصيلاتش را در دانشگاه بركلي آمريكا و در رشته مهندسي كنترل ادامه داد و مدرك دكترايش را از اين دانشگاه گرفت. آقاي لوكس از پژوهشگران مشهور در رشته هوش مصنوعي و روباتيك در ايران بود، تا جايي كه بيشتر رسانه‌هاي ايراني بعد از مرگ آقاي لوكس از او با لقب "پدر علم روباتيك ايران" ياد كردند.

او سال‌ها استاد دانشكده فني دانشگاه تهران و دوره‌اي هم رئيس دپارتمان برق اين دانشكده بود و مركز "كنترل و پردازش هوشمند" را در اين دانشگاه بنيان گذاشت. آقاي لوكس سابقه تدريس در چند دانشگاه مطرح دنيا از جمله دانشگاه‌هاي تورنتو و بركلي را نيز دارد.

كارو لوكس از اساتيد محبوب دانشكده فني دانشگاه تهران بود و در پي مرگ او، حدود 800 نفر از استادان و دانشجويان فعلي و سابق اين دانشگاه با انتشار بيانيه‌اي نسبت به او اداي احترام كردند.

در بخش‌هايي از اين بيانيه آمده است: "نام اين استاد ارزشمند بيش از هر چيز براي ما تداعي‌كننده اخلاق والاي انساني، فروتني مثال‌زدني و مهرباني پدرانه اوست ... در عرصه علمي پروفسور كارو لوكس استادي مبرز با ايده‌هاي نو، مدرسي ژرف‌انديش و پژوهشگري شايسته و كم‌نظير بود."

يكي از همكاران استاد كارو لوكس در گفت‌وگو با ايسنا درباره وي و تاثير او بر آموزش مهندسي ايران گفت: "در زماني كه دانشگاه‌هاي ايران آموزش‌محور بودند، دكتر كارو لوكس پژوهش‌محور كار كرد و از استاداني بود كه پژوهش را به عنوان محور اصلي آموزش در كشور جا انداخت." دكتر مجيد نيلي احمدآبادي با بيان اينكه دكتر كارو لوكس به لحاظ علمي، فرهنگي و اجتماعي انسان ويژه‌اي بود، اظهار كرد: استاد كارو لوكس بنيانگذار سيستم‌هاي هوشمند و تحقيقات در اين زمينه در ايران بودند. وي تصريح كرد: "نكته مهم شخصيت علمي ايشان اين بود كه در زمينه سيستم‌هاي هوشمند يكسري تحقيقات و دروس در ايران ارائه دادند كه در زمان خودش در دنيا ارائه نمي‌شد، به عنوان مثال يكي از درس‌هايي كه وي در دنيا و ايران به جد راه انداختند، الگوريتم‌هاي تكاملي بود كه در ايران با عنوان سيستم‌هاي زيستي مشهور بود كه روش‌هاي مدل‌سازي رياضي براي سيستم‌هاي طبيعي است." عضو هيات علمي دانشكده مهندسي برق و كامپيوتر دانشگاه تهران خاطر نشان كرد: "الگوريتم‌هاي تكاملي، ساز و كارهاي مهمي از طبيعت است. با اين الگوريتم‌ها مي‌توانيم ببينيم طبيعت چگونه يك مساله پيچيده را حل مي‌كند تا بتوان همان روش‌ها را مدل‌سازي كرد و براي حل مسائل پيچيده مهندسي، اقتصادي و ... به كار گرفت." وي خاطر نشان كرد: "يكي از خصوصيات بارز شخصيت علمي استاد كارو لوكس اين بود كه روي هر موضوعي فرارشته‌اي كار مي‌كردند و دانشجويان دكترا در دانشكده‌هاي فني، اقتصاد، مديريت و حتي هنر تربيت كرده‌اند." وي در ادامه اظهار كرد: "ايشان بنيانگذار موضوعاتي بودند كه در كشور ماندگار است. يكي از آنها پايه‌گذاري پژوهشكده سيستم‌هاي هوشمند در پژوهشگاه دانش‌هاي بنيادي است كه چند سال پيش به پژوهشكده علوم‌شناختي تغيير نام داد." نيلي احمدآبادي ادامه داد: "همچنين با تلاش‌هاي ايشان، دانشگاه تهران به عنوان مركز سيستم‌هاي هوشمند شناخته شد."

وي تصريح كرد: "به لحاظ شخصيتي و اخلاقي ايشان فردي آگاه به مسائل اجتماعي، سياسي و ... بودند. خصوصيت مهم استاد، تحليلي و پژوهشگرانه نگاه كردن به مسائل بود. همچنين انسان بسيار متواضعي بودند، حتي با وجود فاصله سني 40 ساله با دانشجويان و استادان ديگر، فوق‌العاده پدرانه و مهربانانه برخورد مي‌كردند. البته از سوي ديگر به شدت به اصول علمي و اخلاقي و آكادميك پايبند بودند."

نيلي احمدآبادي خاطر نشان كرد: "حتي در دوران تحصيل نديدم كه سعي كند مصلحت‌گرايانه تصميم بگيرد يا صحبت كند و هميشه آن چيزي را كه فكر مي‌كرد درست است، بيان مي‌كرد. وقتي متوجه مي‌شد مساله‌اي را اشتباه بيان كرده و شاگردش درست مي‌گفته است، در جمع اعلام مي‌كرد."

گفتني است استاد كارو لوكس كه بنيانگذار و مدير "قطب كنترل و پردازش هوشمند" دانشكده مهندسي برق دانشگاه تهران بود، علاوه بر تدريس در دانشگاه تهران، مدت‌هاي كوتاهي به عنوان استاد مدعو در دانشگاه‌هاي بزرگي چون بركلي، گاريونيس، تورنتو و يوسي‌ال‌اي نيز به تدريس و تحقيق مشغول بود و چند سالي مديريت پژوهشكده سيستم‌هاي هوشمند در مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات (پژوهشگاه دانش‌هاي بنيادي) را برعهده داشته است.

وي محقق "مركز بين‌المللي فيزيك نظري" و "مركز بين‌المللي مهندسي ژنتيك و بيوتكنولوژي" در تريسته ايتاليا، عضو "انستيتو رياضيات كاربردي"، عضو "فرهنگستان علوم چين"، محقق "انستيتو تكنولوژي الكتريكي هاربين"، دستيار تحقيق شركت پژوهشي-توليدي اونتاريو و دستيار تحقيق آزمايشگاه پژوهش‌هاي الكترونيكي دانشگاه كاليفرنيا در بركلي بود. از جمله زمينه‌هاي پژوهشي مورد علاقه استاد لوكس، محاسبه‌هاي زيستي، هوش محاسبه‌اي، سيستم‌هاي نامشخص، كنترل هوشمند، شبكه‌هاي عصبي، سيستم‌هاي چندعاملي، ديتا ماينينگ، مدل‌سازي مالي و مديريت دانش بود. اين چهره ماندگار علمي كشور متجاوز از 150 مقاله در مجله‌ها و 300 مقاله در كنفرانس‌هاي علمي ارائه كرده است.